XII LO - szkoła z poezją

4 listopada gościliśmy w naszej szkole Adama Poprawę- poetę, prozaika, wykładowcę uniwersyteckiego i krytyka literackiego. Pan Poprawa podzielił się z nami swoim przepisem na idealną recenzję. Zamieszczamy go poniżej.

Dobra recenzja ma charakter informacyjny i zbudowana jest z dwóch części: przedstawienia utworu i jego oceny. W pierwszej części powinna znajdować się szczypta informacji o dziele recenzowanym. Należy umiejętnie wpleść je do tekstu, tak aby, czytelnik mógł zrozumieć wszystkie inspiracje, aluzje i odwołania autora. Warto także, dorzucić garść wiadomości o samym pisarzu, czy też poecie. Możemy nawiązywać do jego wcześniejszych książek i faktów biograficznych. Ta część nie może być zbyt długa, powinna przedstawić utwór, określić jego gatunek, język, zagadnienia i problematykę, ewentualnie zawierać nieco szczegółów czysto technicznych, takich jak wydawnictwo i datę wydania, przekład etc.. W zależności czy autor jest debiutantem, czy powszechnie znanym twórcą, recenzent może skrócić, lub wydłużyć tę część swojej pracy, opierając się na informacjach, które jego zdaniem czytelnik posiada.

Najważniejszą częścią recenzji jest ocena. Każdy autor dokonuje oceny inaczej: jedni studiują recenzowany tom po wielokroć, inni bazują na pierwszym wrażeniu lub wręcz przeciwnie, z matematyczną wręcz precyzją rozkładają książkę na czynniki pierwsze, badają jej styl i język, aby ostatecznie wyrobić sobie opinię na jej temat. Zdarzają się recenzenci, którzy dążą do spotkania z autorem, po to aby poznać jego interpretację i zamysły. Jednym z częstych błędów popełnianych przez recenzentów jest popadanie w efekciarstwo i manieryzm. Zdarza się, że warstwa językowa przytłacza warstwę opiniotwórczą i merytoryczną. Kolejnym błędem, którego zdecydowanie należy się wystrzegać jest niejednoznaczność oceny. Należy założyć, że czytelnik, po to sięga do recenzji, aby poznać naszą opinię. W momencie kiedy recenzent nie określa ostatecznie jakości utworu, recenzja nie spełnia zasadniczo swojego zadania. Wiadomo, recenzent też człowiek, może mieć wątpliwości, lecz prawie nigdy nie dzieje się tak, że wyrażenie swojego zdania jest całkowicie niemożliwe. W sytuacji patowej możemy ewentualnie przedstawić wszystkie słabe i mocne strony, ufając, że osoba czytająca, sama podejmie decyzję czy warto sięgnąć po recenzowaną pozycję. Recenzent musi starać się być obiektywnym i bez względu na okoliczności powinien pisać to co naprawdę sądzi o przedmiocie recenzji. Nie powinien bać się, że podrażni ego ambitnego pisarza; czy, że narazi się na zlinczowanie, krytykując powszechnie docenianego i szanowanego poetę. Nie wolno oceniać przez pryzmat własnych preferencji. Fakt, że ktoś jest miłośnikiem powieści przygodowych, nie może oznaczać, że będzie krytykował wszystkie inne książki, tylko dlatego, że nie należą do jego ulubionego gatunku. Krytyka powinna być konstruktywna i wyważona.

Na sam koniec swojego mini wykładu Adam Poprawa poradził nam zapoznać się z twórczością „klasyków” recenzji, szczególnie polecając twórczość Stanisława Barańczaka. Dzięki temu, będziemy mogli poznać różne style i sposoby recenzowania, co zapewne zaowocuje gdy będziemy poszukiwać własnej recepty na stworzenie recenzji idealnej.