XII LO - szkoła z poezją

"Dialog w ciemności" jest kolejnym wydawnictwem Biura Literackiego z cyklu "44. Poezja polska od nowa"*. Tym razem 44 utwory wybrał Wojciech Bonowicz - poeta, laureat Nagrody Literackiej Gdynia, dziennikarz. Lektura "Dialogu..." była moim pierwszym kontaktem z twórczością Władysława Sebyły. Szczerze mówiąc nigdy nawet o nim nie słyszałam, dlatego też nie wiedziałam czego się spodziewać.

Pierwsze zaskoczenie - szkielet jednorożca na okładce. Co może oznaczać? Dlaczego ta raczej bajkowa postać znalazła się na okładce poważnego tomiku wierszy? Im głębiej zagłębiałam się w treść zbiorku, tym mniej było zaskoczenia, a więcej refleksji. Sebyła, jak przystało na poetę żyjącego i tworzącego w dwudziestoleciu międzywojennym, który bezpośrednio zetknął się z tragizmem wojny, dużo miejsca w swoich utworach poświęca tej tematyce. Co ciekawe - był pacyfistą. To dość nietypowe biorąc pod uwagę niedawne odzyskanie przez Polskę niepodległości. W utworze "Piechota maszeruje" pisze: "(...)Dziurawe buty, śmierdzące onuce,|Schlane portki, schlastane pyski.| We krwi się spierze - krew je przepłucze,| Bój niedaleki, postój niebliski.(...)" Jednak najwięcej miejsca w twórczości poety zajmuje Bóg. Poprzez przesycone mistycyzmem i metaforycznością wiersze i poematy artysta zdaje się prowadzić dialog z Panem Bogiem. Wiele z jego utworów ma formę modlitwy np. "Modlitwa" czy "Ojcze nasz". Chwilami zdaje się, że poeta wątpi w istnienie Boga, pisze:"(...) I wołam: - Ojcze nasz, którego nie ma (...)" , by potem dywagować na temat jego pozycji w ludzkich sercach: "(...) Zestarzałeś się, mój Boże, zestarzałeś,| Opuściły cię anioły i szatany.| Siwobrody kiwasz głową za kryształem,| Głuchy jesteś, ślepy, zapomniany. (...)". Odniosłam wrażenie, że Sebyła poprzez wiersze podejmuje próbę zdefiniowania swoich poglądów, zwłaszcza na kwestie religijne. Próbuje nawiązać tytułowy dialog z Bogiem, z samym sobą. Czytelnik w trakcie lektury dokonuje rachunku sumienia i idąc za autorem, również zaczyna się zastanawiać nad pozycją Boga we własnym życiu. 

"Dialog w ciemności" podobał mi się. Zwrócił mi uwagę na mało znanego Władysława Sebyłę, który ginąc z rąk NKWD w Charkowie w 1940 r., bezpowrotnie stracił szansę na dalsze pisanie, publikowanie i zachwycanie przyszłych pokoleń. Jego wiersze pobudziły mnie do refleksji, zabrały w odległą, metafizyczną rzeczywistość. 

Bardzo ciekawa audycja radiowa - wywiad z Wojciechem Bonowiczem dotyczący "Dialogu w ciemności" i Władysława Sebyły. Polecam zainteresowanym tematem:

http://www.polskieradio.pl/8/529/Artykul/538495,Dramatyczne-zmagania-z-ciemnoscia

* Cykl "44. Poezja polska od nowa" to seria Biura Literackiego, w której współcześni poeci polscy dokonują wyboru 44 ich zdaniem najciekawszych utworów klasyków. Tworzą autorskie zbiory utworów literackich, nadając im nowe, czasem zaskakujące oblicze. W cykl ukazały się m.in. "Seans na dnie morza" Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, "Psalmy i inne wiersze" Tadeusza Nowaka czy "Złotniejący świat" Marii Konopnickiej.

Po raz pierwszy zetknęłam się z twórczością Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej nie tradycyjnie, w szkole, podczas omawiania jednego z jej dzieł, a sięgając po zbiór 44 wierszy zatytułowany "Seans na dnie morza" z posłowiem Marty Podgórnik. 

Podczas lektury zwróciłam uwagę na uniwersalność wierszy artystki. Tworząca w okresie dwudziestolecia międzywojennego nie bała się poruszać tematów trudnych, bliskich zarówno ówczesnemu, jak i współczesnemu odbiorcy - pisała o samotności, pustce, śmierci czy samobójstwie (to nie to, co myślicie. (...) Chodzi o co innego. Że nic się nie zmienia).

Zdziwiła mnie nieco obszerna lista zarzutów przedstawionych w posłowiu. "Z lekkomyślnością prawdziwie kobiecą psuje najlepsze zamiary - (...) - powstają te wyrazy z wyrazów składanych zupełnie dorywczo i często zupełnie do siebie nie pasujących". Jednocześnie zgadzam się z tezą Marty Podgórnik piszącej, że "paradoksalnie najlepiej mówi (pisze) się o Niej słowami Jej krytyków". Poetka, korzystając z elementów otaczającego ją świata, tworzy dzieła wcale nie banalne lecz poruszające, skłaniające do refleksji.

Wiersze zawarte w zbiorze pozwalają na chwilowe zanurzenie się w świecie kobiet - pełnym emocji, czasem ironicznym, wypełnionym błahymi myślami przeplatającymi się z rozważaniami na poważne tematy. Po lekturze na mojej twarzy pojawił się lekki uśmiech - tak, nie jestem tu sama.